Thread Rating:
  • 0 Vote(s) - 0 Average
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
آیا میكروب‌های مریخی، زمین را نابود می‌كنند؟
#1

[INDENT][Image: 634982471688411578.jpg]





فرض كنید كاوشگر فضایی پس از انجام ماموریت در راه بازگشت به زمین، از اتمسفر عبور كرده و با سرعت سرسام‌آوری در یكی از بیابان‌های زمین سقوط می‌كند.

اما كاوشگر با مهمان‌ناخوانده‌ای به زمین بازگشته است كه حتی می‌تواند جمعیت شهری كوچك اطراف را در آن نابود كند: یك میكروب فضایی ناشناخته! بلافاصله اقدامات اولیه آغاز می‌شود و دانشمندان عالی‌رتبه‌ای از سراسر جهان در تاسیسات فوق‌سری زیرزمینی گردهم می‌آیند تا به بررسی جنبه‌های مختلف مرگ آور بودن این توده میكروبی بپردازند.
اینجا همه چیز در قرنطینه خواهد بود؛ اما ممكن است این پرسش به ذهن خطور كند كه آیا دانشمندان قادر به نجات زمین از چنین فاجعه‌ای خواهند بود؟
دهه 60 و كابوسی به نام ماه
مایكل كریچتون سال‌ها پیش در كتابی به نام «ریزارگانیسم مرگ‌آور» به ترسیم ماجرای هیجان‌انگیز و پرمخاطره‌ای پرداخته است كه بی‌ارتباط با پاسخ این پرسش نیست.
این روایت ماجراجویانه درباره ریزارگانیسم‌های بیگانه‌ای است كه با كوچك‌ترین تماسی با هر موجود زنده موجب مرگ فوری آن می‌شود.
این كتاب چند هفته پیش از فرود نخستین فضاپیمای آپولو در ماه منتشر شد؛ اما ناسا پیش از آن درخصوص رقم خوردن چنین سناریویی، پیش‌بینی‌هایی انجام داده بود.

فضانوردان ماموریت آپولوی 11 در راه بازگشت به زمین در محفظه مخصوصی قرار داشتند كه از هر حیث با صخره‌ها و نمونه خاكی كه همراه آن به زمین منتقل شده بود، تماسی نداشتند.
در عوض این نمونه‌ها در كیسه‌های مخصوص غیرقابل نفوذی نگهداری می‌شدند كه در ادامه تنها در شرایط بسیار ویژه آزمایشگاهی باز شدند حتی در آن زمان فضاپیمای آپولو به وسیله محلول‌های مخصوصی ضدعفونی شد تا هرگونه ریزارگانیسم احتمالی كه به بدنه آن چسبیده باشد نابود شود؛ اما بتدریج شدت این اقدامات احتیاطی كاهش یافت و پس از ماموریت آپولوی 14 به كلی كنار گذاشته شد و آن زمانی بود كه دانشمندان به این نتیجه رسیدند ماه قطعا عاری از حیات است.

اما اكنون كه 40 سال از آن دوران می‌گذرد، ناسا گرد و خاكی را كه در گذر زمان بر آن قرنطینه‌ها نشسته است، پاك می‌كند تا خود را برای چالشی تازه آماده كند: انتقال نمونه‌های خاك و صخره، اما این بار نه از ماه بلكه از مریخ به زمین.
سطح فناوری چنین انتقالی كه به عنوان گام بعدی در كشف مریخ قرمز به شمار می‌آید چیزی بین مأموریت‌های فعلی مریخ نوردها نظیر كنجكاوی و پای گذاشتن فضانوردان جستجوگر در آن در آینده است. انتقال این نمونه‌ها حتی می‌تواند بازگوكننده پاسخ قطعی به یكی از بزرگ‌ترین پرسش‌ها درباره مریخ باشد: آیا در مریخ امكان ایجاد حیات وجود دارد؟

دیود بتی، سرپرست دانشمندان طرح مدیریت اكتشافات مریخ در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در كالیفرنیا می‌گوید: مریخ نورد كنجكاوی، ابزارهای لازم را برای این‌كه به تنهایی به این پرسش اساسی پاسخ دهد، ندارد؛ آیا ما تنهاییم؟.
وی ادامه می‌دهد: همه آنچه كنجكاوی قادر به انجام آن است چیزی نیست جز درك محیط مریخ؛ اما انجام آزمایشاتی كه نشان دهد نشانه‌هایی از حیات در این سیاره وجود دارد یا نه به ماموریت دیگری نیاز دارد كه بهترین راه، جمع‌آوری نمونه‌ها و انتقال آنها به زمین است.
به اندازه یك فنجان قهوه!
اما چرا این اندازه دانشمندان به انتقال نمونه‌هایی از خاك و سنگ مریخ به زمین علاقه‌مند هستند؟ پاسخ شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما این یك حقیقت روشن است: آنها دقیقا نمی‌دانند در مریخ به دنبال چه چیزی هستند؟ حیات مریخی می‌تواند به اشكال بسیار مختلفی باشد. از این رو با استفاده از تجهیزاتی كه هم‌اكنون برای كشف نشانه‌های حیات در دورافتاده‌ترین نقاط زمین به كار گرفته می‌شوند نمی‌توان به سراغ مریخ رفت. ناسا می‌تواند و باید مریخ نورد دیگری طراحی كند كه به طیف گسترده‌ای از تجهیزات كشف حیات مجهز باشد.

دبورا باس، از دیگر اعضای طرح مدیریت اكتشافات مریخ می‌گوید: اگر تجهیزات ناكارآمدی در مریخ‌نوردی كه به مریخ اعزام می‌شود به كار گیریم به چیزی ارزشمندی نمی‌رسیم؛ اما روی دیگر سكه هیجان‌انگیز است، یعنی اگر بتوانیم نمونه‌هایی از مریخ به زمین منتقل كنیم، می‌توانیم از تمام فناوری‌ها و ابزارهای موجود در زمین برای بررسی آنها استفاده كنیم.

اما این كار چندان هم آسان نخواهد بود. در گذشته تلاش‌های زیادی برای انجام ماموریت‌های فضایی انتقال نمونه‌هایی از فضا به زمین، آن هم به صورت روباتیكی صورت گرفته است كه هر یك از آنها با درجه‌ای از موفقیت همراه بوده‌اند.
آغازگر این مسیر دشوار اما هیجان‌انگیز لونا 16 بود كه در سال 1348 در ماه فرود آمد. این كاوشگر مقادیری سنگ و خاك از ماه به زمین منتقل كرد.
سال 1381 هم ناسا در قالب ماموریت جنسیس، ذراتی شامل گرد و غبار را از فضا به زمین منتقل كرد كه از مدارهایی اطراف خورشید جمع‌آوری شده بود.
متاسفانه چترهای مدارگرد در راه بازگشت به زمین باز نشد كه در نتیجه جنسیس با سرعت سرسام‌آوری در صحرای یوتا سقوط كرد و تمامی محتویات آن از بین رفت؛ البته ناسا دو سال بعد یعنی سال 1383 خوش‌شانس‌تر بود و در بازگشت نمونه‌هایی از یك شهاب‌سنگ به زمین منتقل كرد، اما اوضاع برای ماموریت كاوشگر ژاپنی هایابوسا چندان جالب نبود.
این كاوشگر كه قرار بود از یك سیارك به زمین بازگردد به دلیل نقص در موتورهایش در مسیر بازگشت به زمین دچار اشكال شده؛ اما نهایتا و زمانی كه سالم بر زمین نشست آنچه جمع‌آوری كرده بود اصلا چنگی به دل نمی‌زد و در حد چند ذره بسیار ریز در حد میكرونی بود. از این رو می‌توان گفت تاكنون هیچ نمونه‌ای از سایر سیارات به زمین منتقل نشده است.

با این حال خبر خوشحال‌كننده این است كه شاید به جمع‌آوری نمونه‌های بیشتر از ماه و انتقال آنها به زمین چندان نیاز نباشد.
در حالی كه در عصر آپولوها، صدها كیلوگرم سنگ و خاك از ماه به زمین منتقل شد، دانشمندانی كه اكتشافات فضایی را دنبال می‌كنند تنها به حدود 20 نمونه سنگ و صخره از مریخ فكر می‌كنند كه كافی است هر یك 15 تا 20 گرم وزن داشته باشند.
مجموع این 20 نمونه بین 300 تا 400 گرم وزن خواهد داشت كه تقریبا می‌توان همه آنها را در یك فنجان قهوه جمع كرد! با این حال جمع كردن همین یك فنجان قهوه از مریخ هم كار پیچیده‌ای است.
فنجانم را كجا پر​كنم؟
دبورا باس در این باره می‌گوید: فرض كنیم به طور تصادفی از نقطه‌ای از مریخ شروع به نمونه‌برداری كنیم، اما این گونه بعید است به چیزی كه می‌خواهیم برسیم.
منظورم این است كه امكان دارد در آن جای بخصوص اصلا حیات وجود نداشته باشد، اما چند متر آن طرف‌تر یك كلونی بزرگ از میكروب‌ها مشغول خندیدن به روبات نمونه‌بردار ما باشند؛ اما می‌توان با یك برنامه‌ریزی گسترده، بهترین شكار ممكن را در مریخ انجام داد.
در میان همه ایده‌هایی كه در این زمینه مطرح شده، طراحی فضاپیمایی كه یك یا چند مریخ نورد را در نقطه‌ای كه احتمال وجود حیات در مریخ وجود دارد، فرود آورد، عملیاتی‌ترین طرح به شمار می‌آید. این نقطه می‌تواند محلی باشد كه پیش از این آب در آن جریان داشته است.

مریخ‌نوردها پس از فرود بی‌خطر در مریخ از مناطق بخصوصی شروع به جمع‌آوری نمونه‌هایی از سنگ و خاك این سیاره می‌كنند.
این كار به وسیله حفاری در عمق مریخ صورت می‌گیرد. پس از پایان مرحله نمونه‌برداری، مریخ‌نوردها به كاوشگر مادری كه در سطح سیاره منتظر آنهاست باز می‌گردند و در ادامه، نمونه‌ها در كپسولی كه به اندازه یك فنجان قهوه است قرار گرفته و به سوی مدار سیاره پرتاب می‌شود. نكته مهم این است كه این شیوه انتقال با استفاده از فناوری‌های فعلی امكان‌پذیر است.

به هر حال تا آن زمان فاصله زیادی نداریم. اگر دانشمندان با تكیه بر دانش فعلی بتوانند نمونه‌هایی از مریخ را به زمین منتقل كنند، به دستاورد تاریخی بزرگی نائل خواهند شد. اهمیت این موضوع از آن جهت است كه با چنین انتقالی می‌توان به سفر انسان به مریخ و بازگشتش به زمین خوشبین بود.
[/INDENT]






Reply




Users browsing this thread: 1 Guest(s)